Grothotels

Cappadocië wordt al meer dan 2000 jaar bewoond, en archeologische vondsten wijzen erop dat mensen de grotten er al veel eerder gebruikten. Het vulkanische tufsteen van de streek – door erosie gebeeldhouwd tot de beroemde feeënschoorstenen en dramatische dalen – was ideaal om in te wonen: zacht genoeg om met eenvoudig gereedschap uit te hakken, maar aan de lucht hard wordend tot duurzame ruimtes met een stabiele temperatuur. De grothotels hier zijn dus geen gimmick. Ze zijn de nieuwste versie van een extreem lange traditie.

Matera, in Zuid-Italië, gaat nog verder terug. De Sassi di Matera, de eeuwenoude grotwijk in de ravijnen van Basilicata, wordt al zo’n 9000 jaar onafgebroken bewoond en is daarmee een van de oudste nederzettingen op aarde. Na decennia als symbool van armoede – in de jaren vijftig werden de bewoners gedwongen verhuisd – kwamen de Sassi op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Sindsdien zijn ze omgebouwd tot enkele van de meest boeiende boetiekhotels van Italië, met designmeubels en restaurants met lokale producten in eeuwenoude ruimtes.

Wat een grotverblijf definieert, is de relatie met temperatuur. Rots heeft het hele jaar door dezelfde thermische massa; binnen in een grot is het doorgaans tussen de 15 °C en 18 °C, ongeacht het weer buiten. ’s Zomers is die natuurlijke koeling echte luxe: een grotsuite blijft aangenaam zonder airco, ook als het buiten in Cappadocië of Zuid-Spanje boven de 35 °C wordt. ’s Winters houdt diezelfde massa de warmte efficiënt vast, waardoor je veel minder hoeft te stoken dan in een gewoon gebouw.

Die regulering is praktisch handig en lichamelijk voelbaar. De rots voelt ‘s zomers koel aan, de lucht is niet vochtig en niet droog. Het is een samenspel tussen bouwwerk en omgeving dat in geologische tijd is afgesteld.

Echte grothotelkamers zijn rechtstreeks in de natuurlijke rots uitgehakt: muren, plafond en vaak ook de vloer zijn levend gesteente, gevormd door geologie en in de loop van eeuwen door mensenhanden verfijnd. In die oeroude omhulsels installeren de betere hotels vloerverwarming, regendouches, fijn linnengoed en zorgvuldig gekozen kunst. Zo ontstaat een onwaarschijnlijke maar geslaagde dialoog tussen oud en hedendaags.

Het licht in een grotkamer is iets heel eigens. Daglicht valt binnen door uitgehakte deuropeningen en vensternissen, onder hoeken die bepaald zijn door de oorspronkelijke rotswand en niet door de plannen van een architect. Op bepaalde momenten van de dag is het resultaat werkelijk prachtig. Sommige gasten zijn vooraf bang voor claustrofobie, maar een goed verbouwde grotkamer is doorgaans eerder ruim dan benauwd. Door de enorme dikte van de rotsmuren voel je je juist diep beschut – de meeste gasten vinden het rustgevend in plaats van beklemmend.

Cappadocië, Turkije is met afstand de wereldhoofdstad van de grothotels. In Göreme, Uçhisar en Ürgüp vind je grothotels van kleinschalige pensions tot vijfsterrenadressen met infinitypools op het dak en uitzicht over het buitenaardse landschap. Een ballonvaart bij zonsopkomst boven de feeënschoorstenen is een van de grote spektakels van het reizen – boek die los van je hotel, want de vraag is enorm en plekken zijn snel weg.

Santorini, Griekenland heeft grotsuites die in de rand van de vulkanische caldera zijn uitgehakt, met terrassen boven een van de spectaculairste zeezichten ter wereld. De grotsfeer gaat samen met witgekalkte Cycladische architectuur, en het resultaat is eerlijk gezegd net zo mooi als op de foto’s.

Matera, Italië biedt een historische ervaring die moeilijk te overtreffen is: slapen in de Sassi betekent wonen in een van de oudste onafgebroken bewoonde woningen van de mensheid. Granada, Spanje heeft grotwoningen (cuevas) in de heuvels boven het Alhambra. New Mexico, VS heeft adobeverblijven ontwikkeld in de traditie van de klifwoningen van de voorouderlijke Puebloans. En in Australië vind je in Coober Pedy, een ondergronds opaalmijnstadje in de outback, grotmotelkamers die met niets anders te vergelijken zijn.

De beste grothotels in Cappadocië en op Santorini zijn in het voorjaar (april–mei) en het najaar (september–oktober) flink volgeboekt: dan is de temperatuur ideaal en zijn er de meeste bezoekers. Boek voor Cappadocië minstens twee maanden vooruit. Grothotels belonen gasten die het rustig aan doen. De sfeer nodigt uit om lang te ontbijten en met een glas lokale wijn te blijven zitten terwijl de zon ondergaat boven de eeuwenoude dalen.

Wil je geologisch spektakel op een andere schaal, dan bieden klifhotels het perspectief van buiten de rots, waar grothotels je dat van binnenuit geven.