Sextantio Le Grotte della Civita

In 1952 stond de Italiaanse premier Alcide De Gasperi in Matera en noemde de stad la vergogna d’Italia: de schande van Italië. De mensen die in de Sassi woonden, de grotwoningen die zijn uitgehakt in de ravijnen van dit heuvelstadje in Basilicata, hadden geen stromend water en geen elektriciteit, en deelden hun woonruimte met hun dieren. De regering liet hen binnen tien jaar gedwongen verhuizen. Dertig jaar lang stonden de grotten leeg.

Zeventig jaar later zijn in diezelfde grotten enkele van de meest gewilde hotelkamers van Italië te vinden.

Sextantio Le Grotte della Civita is het werk van architect en ondernemer Daniele Kihlgren, die begin jaren 2000 naar Matera kwam en een filosofie ontwikkelde die hij ‘conserverende restauratie’ noemt: herstel wat er is, laat zien hoe het oorspronkelijke materiaal eruitziet en voeg alleen toe wat het lichaam echt nodig heeft. Achttien met elkaar verbonden grotkamers zijn op die manier aangepakt. De lichte tufstenen muren blijven ruw. De gewelfde plafonds tonen elke natuurlijke oneffenheid van de rots. De vloeren zijn van origineel steen. Wat Kihlgren erin plaatste, voldoet aan strenge eisen: goede bedden, badkamers die zo zorgvuldig zijn ingepast dat het sanitair aanvoelt als een discrete toevoeging in plaats van een verbouwing, en verlichting die zacht en laag is, grotendeels van kaarsen. Het resultaat is geen hotel dat een grot nabootst. Het is een grot die comfortabel is gemaakt.

De kamers

Geen twee grotsuites zijn gelijk, omdat geen twee ruimtes in een heuvel die al negen millennia bewoond wordt gelijk zijn. Sommige hebben lage, intieme tongewelven. Andere openen zich in hoge, grillige ruimtes waar daglicht binnenvalt door een schacht die boven je hoofd door de rots is gehakt. Terracotta en steen overheersen overal. De bedden staan tegen eeuwenoude muren. De grotten blijven in de zomer van nature koel, en in de Zuid-Italiaanse hitte van Matera is dat een echt, dagelijks voordeel.

Matera zelf

Het adres is wat de meeste gasten het langst bijblijft. Na het diner door de Sasso Caveoso lopen, als de stenen steegjes door lantaarns worden verlicht en de groepen toeristen vertrokken zijn, is door iets bewegen wat zich niet makkelijk als toeristische ervaring laat vangen. Kerken uitgehakt in rotswanden. Waterputten uitgegraven onder de straten. Stenen trappen die door duizenden jaren voetstappen glad zijn gesleten. De kathedraal boven het ravijn stamt uit de 13e eeuw. De grotten eronder waren al lang daarvoor onafgebroken in gebruik.

Eten en wijn

Het restaurant van het hotel kookt vanuit de Lucaanse keuken: de keuken van Basilicata, een regio die de meeste toeristen nog altijd niet kennen, en dat is maar goed ook. Handgemaakte pasta met ragù van wild zwijn, stokvis met gedroogde paprika, langzaam gegaard lam met lokale kruiden. De wijnkaart put uit de flinke troeven van de regio, Aglianico del Vulture van de vulkanische bodems in het noorden, Primitivo van net over de grens in Apulië, en de herkomst wordt serieus genomen.

Sextantio is geen hotel dat toevallig in een grot ligt. Het is een doorlopend pleidooi dat de grot het waard is om te behouden, en dat je dat het best bewijst door van de grot een plek te maken waar het de moeite waard is om te verblijven.