Marokko en het Atlasgebergte

Al eeuwenlang trekt Marokko reizigers over de Straat van Gibraltar, en het maakt elke reis waar. De Middellandse Zee in het noorden, de Atlantische Oceaan in het westen, de Sahara in het zuiden, en dwars door het midden de Hoge Atlas, tot bijna 4.200 meter hoog. Elke zone heeft zijn eigen klimaat, cultuur en logica. Weinig landen proppen zoveel contrast in één reisroute.

Elk van de vier koningssteden van Marokko was ooit hoofdstad, en elk heeft een eigen karakter. Fez is de oudste en de meest verwarrende. De medina, Fez el-Bali, staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO en werkt vandaag in wezen nog zoals in de 14e eeuw: het stratenplan, de ambachtsgilden, de looierijen waar leer nog altijd in stenen kuipen wordt bewerkt met saffraan, papaver, indigo en duivenmest. De looierijen zijn het meest gefotografeerde plekje van de stad, maar de medina beloont wie er dagen doorbrengt in plaats van uren. Neem de eerste ochtend een erkende gids; de straatjes verslaan zelfs ervaren padvinders.

Marrakech leeft sneller. Het Djemaa el-Fna-plein bij schemering – slangenbezweerders, verhalenvertellers, rijdende eetkraampjes, het hele theaterstuk – is een van de grote stedelijke spektakels van de wereld. De riads die achter de kale buitenmuren van de medina schuilgaan, bieden precies het tegenovergestelde: besloten binnenplaatsen met een fontein in het midden, sinaasappelbomen en de stilte van dikke lemen muren. Dat contrast tussen de straat buiten en de wereld binnen is de essentie van Marrakech.

De riad – het binnenplaatshuis als boetiekhotel – is een van de mooiste logeervormen ter wereld. De beste riads in Fez en Marrakech zijn net zo goed staaltjes vakmanschap als gastvrijheid: handgesneden stucwerk, vloeren van zellijtegels, muqarnasplafonds, mashrabiyaschermen van cederhout. Het idee van het naar binnen gekeerde huis, met een kale gevel en een rijk interieur, levert een privacy en rust op die tegenwoordig echt zeldzaam aanvoelen. Boek de beste adressen voor de lente en de herfst maanden van tevoren. Ze raken vroeg vol en geven geen korting.

De duinen van Erg Chebbi bij Merzouga rijzen tot 150 meter op en strekken zich uit over 22 kilometer. Het klassieke programma – op de kameel naar een woestijnkamp bij schemering, echte bedden in Berbertenten, sterren kijken vanaf de duinkam, het eerste licht over het zand – is theatraal en doelbewust. Het is ook oprecht prachtig. Het theater doet er niets aan af.

De Hoge Atlas is een land binnen het land. Dorpen klampen zich vast aan de dalwanden boven terrassen met gerst en amandelbomen; boven de wegen zijn muilezels het belangrijkste vervoermiddel. Het Toubkal-circuit van twee à drie dagen voert naar de top van de hoogste berg van Noord-Afrika – haalbaar voor de meeste fitte wandelaars – met vanaf de top een panorama over een zee van lagere ketens die zich naar het zuiden richting Sahara uitstrekken. Grothotels en kasbahlodges van pisé (gestampte aarde) in de Draavallei en de palmentuinen van Skoura behoren tot de sfeervolste slaapplekken van het land.

Vanuit Londen, Parijs, Madrid en de meeste grote Europese steden vlieg je rechtstreeks naar Marrakech en Casablanca. De bussen van CTM rijden comfortabel en goedkoop tussen de grote steden. Het treinnet verbindt de noordelijke corridor goed. In het zuiden – de Draavallei, de routes naar de Sahara – is een chauffeur met een 4x4 praktischer en een stuk aangenamer dan zelf rijden.