Madagaskar

Madagaskar maakte zich 165 miljoen jaar geleden los van Afrika en ontwikkelde zich in volledige isolatie. Het resultaat: 90% van alle soorten die je hier vindt – zoogdieren, vogels, reptielen, amfibieën, planten – bestaat nergens anders op aarde. Er zijn 107 soorten maki’s. Drieëntachtig soorten kameleons, de helft van het wereldtotaal. Planten die zich zo hebben ontwikkeld dat ze op stenen lijken. Dit is niet zomaar een natuurbestemming; het is het toegankelijkste voorbeeld van evolutionaire uitwaaiering op de planeet.

Maki’s zijn halfapen, een oudere evolutionaire tak dan apen en mensapen, die in de isolatie van Madagaskar tot bloei kwamen voordat concurrerende primaten het eiland konden bereiken. De 107 soorten van nu lopen uiteen van de muismaki – met 30 gram de kleinste primaat ter wereld – tot de indri, zo groot als een klein kind, met een territoriumroep die je op 3 kilometer afstand door het regenwoud hoort. De ringstaartmaki’s van Isalo, die met gespreide armen op de randen van zandstenen kloven de ochtendzon opvangen, zijn nog maar het begin.

De beste plekken om maki’s te spotten liggen in de corridor van het oostelijke regenwoud: Andasibe-Mantadia, binnen drie uur van Antananarivo, voor de indri; Ranomafana voor de gouden bamboemaki (pas in 1986 ontdekt); Kirindy Forest bij Morondava voor nachtelijke ontmoetingen met muismaki’s, wezelmaki’s en de reuzenspringrat, een van de bizarste endemische zoogdieren van Madagaskar.

Twintig kilometer ten noorden van Morondava loopt een zandweg tussen een dubbele rij eeuwenoude baobabs, sommige meer dan 800 jaar oud. Hun bolle stammen worden 20 meter hoog; de takken erboven zijn teruggebracht tot schrale kandelaars van twijgjes. In het uur voor zonsondergang lijkt het licht op dit tafereel eerder op een droom van een bos dan op een echt bos. De baobabs zijn restanten van bossen die eeuwen geleden voor de landbouw zijn gekapt: hun surrealistische isolement is evengoed het werk van de mens als van natuurlijke selectie.

Tsingy de Bemaraha, op de Werelderfgoedlijst van UNESCO, in het westen van Madagaskar heeft op deze schaal geen gelijke: een kalksteenmassief dat in miljoenen jaren is uitgesleten tot vlijmscherpe pieken van 30 tot 50 meter hoog. Wandelroutes slingeren erdoorheen over hangbruggen en ijzeren ladders – geologisch spektakel en ontmoeting met dieren tegelijk. Verschillende makisoorten hebben speciale voeten ontwikkeld om over de scherpe rots te bewegen.

De junglelodges van Madagaskar naast de nationale parken in het oostelijke regenwoud combineren makitochten en kameleonspotten met gidsen, vogels kijken met natuurkenners en echte voordelen voor de lokale gemeenschap. De beste adressen fungeren als buitenposten voor natuurbehoud en financieren stroperijbestrijding en herstel van leefgebied rond hun concessies. Gezien het ontbossingstempo van Madagaskar – ongeveer 40% van het oorspronkelijke bos is verdwenen – is kiezen voor organisaties die natuurbehoud financieren niet alleen een ethische voorkeur. Het is een praktische noodzaak voor de toekomst van wat je komt bekijken.

Madagaskar heeft een van de minst ontwikkelde toeristische infrastructuren van alle bestemmingen met zoveel natuurlijke betekenis. Buiten de hoofdstad zijn de wegen vaak slecht; over de Route Nationale 7 van Antananarivo naar Tuléar doe je rustig rijdend drie dagen. Binnenlandse vluchten (Madagascar Airlines en privécharters) zijn vaak praktischer dan de weg. Een betrouwbare lokale organisatie is alleen al voor de logistiek elke cent waard. Madagaskar beloont, maar alleen wie zorgvuldig heeft gepland en de moeilijkheden als onderdeel van de deal accepteert.